Giải Nobel Hóa học 2022 tôn vinh nghiên cứu trong việc phát triển liên kết phân tử

Hôm 5/10 vừa qua, Viện Hàn lâm khoa học hoàng gia Thụy Điển đã công bố giải Nobel Hóa học năm 2022 thuộc về 3 nhà khoa học Carolyn R. Bertozzi (Mỹ), Morten Meldal (Đan Mạch) và K. Barry Sharpless (Mỹ). Theo ban tổ chức, họ được vinh danh nhờ nghiên cứu phản ứng hóa học click và phản ứng hóa học sinh trực giao, được sử dụng trong phát triển dược phẩm và lập bản đồ ADN.

Ba nhà khoa học đạt giải Nobel Hóa học 2022. (Ảnh: Nobel Prize)

Cụ thể, hai nhà khoa học Barry Sharpless và Morten Meldal đã đặt nền tảng cho phản ứng hóa học click – thuật ngữ đề cập đến việc sử dụng các phân tử dễ dàng liên kết với nhau, trong khi bà Carolyn Bertozzi đưa phản ứng này tới một tầm cao mới và bắt đầu sử dụng trong tổ chức sống.

Chủ tịch Hội đồng Nobel Hóa học Johan Åqvist cho biết giải Nobel Hóa học năm nay tập trung vào phương pháp giúp vấn đề trở nên đơn giản và dễ dàng hơn. Những phân tử hữu dụng có thể được xây dựng theo cách thức trực tiếp hơn.

Trong lĩnh vực hóa học, phản ứng click có tính ứng dụng rất cao trong nhiều lĩnh vực như vật liệu polymer (tổng hợp các dendrimer – loại polymer giống như nhánh cây), trong sinh học (tổng hợp ghép các mạch polymer lên các đại phân tử như enzyme hay protein tạo thành các loại vật liệu lai có tính ứng dụng mạnh), hay trong y học (tổng hợp các polymer chức năng thay đổi hình dạng theo điều kiện môi trường như pH hay nhiệt độ…).

Trong số 3 nhà khoa học được giải lần này, ông Barry Sharpless là nhà khoa học lần thứ 2 đoạt giải Nobel Hóa học và là người tiên phong phát triển phương pháp. Năm 2000, ông giới thiệu khái niệm phản ứng hóa học click, trong đó các phản ứng diễn ra nhanh chóng và tránh được phụ phẩm không mong muốn.

Hai nhà khoa học Morten Meldal và Barry Sharpless sau đó đã độc lập công bố nghiên cứu về thành phần mấu chốt của hóa học click là phản ứng cộng đóng vòng azide-alkyne xúc tác bằng đồng. Đây là phản ứng hiệu quả được sử dụng rộng rãi trong phát triển dược phẩm, lập bản đồ ADN, tạo vật liệu phù hợp với mục đích cùng nhiều ứng dụng khác.

Bà Carolyn Bertozzi đã tiến xa hơn trong phát triển phản ứng hóa học click. Để lập bản đồ những phân tử sinh học quan trọng nhưng khó tìm trên bề mặt tế bào, gọi là glycan, bà phát triển phản ứng click, hoạt động bên trong tổ chức sống. Phản ứng sinh trực giao đã diễn ra mà không làm gián đoạn quá trình sinh hóa của tế bào.

Năm ngoái, giải Nobel Hóa học thuộc về 2 nhà khoa học Benjamin List (Đức) và David MacMillan (Mỹ) với công trình nghiên cứu và phát triển hình thức xúc tác hữu cơ không đối xứng trong quá trình hình thành phân tử.

Theo dự kiến, Giải Nobel Văn học và Nobel Hòa bình 2022 sẽ lần lượt được công bố vào ngày 6/10 và 7/10.

Giải Nobel là một giải thưởng quốc tế được công bố hàng năm kể từ năm 1901 để vinh danh những cá nhân đạt thành tựu trong các lĩnh vực Vật lý, Hoá học, Y sinh, Văn học và Hoà bình; riêng giải Nobel Hoà bình có thể được trao cho cá nhân hay một tổ chức. Đến năm 1968, Ngân hàng Thụy Điển đưa thêm vào hệ thống giải một giải thưởng về lĩnh vực Kinh tế để tưởng nhớ nhà khoa học Alfred Nobel – người đã sáng lập ra giải thưởng này.

Phan Anh

Hết thảy ‘được mất’ trong đời đều là trao đổi ngang giá

Phan Anh

Share
Published by
Phan Anh

Recent Posts

8 nguyên tắc vàng khi giao tiếp ai cũng cần phải biết

Không được đưa ra bất cứ quyết định nào khi đang tức giận. Một người…

22 mins ago

Bắt Phó trưởng Ban quản lý các khu kinh tế Bình Dương

Ông Nguyễn Thành Trung bị bắt để điều tra về tội “Lợi dụng chức vụ,…

2 hours ago

Vụ chuyến bay giải cứu: Bắt TGĐ Công ty Blue Sky vì đưa hối lộ

Ông Lê Hồng Sơn bị bắt tạm giam vì Đưa hối lộ liên quan đến…

2 hours ago

Nhà sáng lập TSMC: Toàn cầu hóa và thương mại tự do gần như đã chết

Ngày 6/12, nhà sáng lập TSMC cảnh báo rằng địa chính trị đã thay đổi…

2 hours ago

Cháy phòng trọ ở quận 12 (TP.HCM): Nạn nhân bị bạn trai cũ tạt xăng phóng hỏa

Trong vụ cháy rạng sáng 12/8 tại phòng trọ quận 12, nghi phạm khai thấy…

4 hours ago