Chuyến thăm của lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình tới Ả Rập Xê Út vào tuần này ​​nhằm tăng cường quan hệ kinh tế của Trung Quốc với đất nước vùng Vịnh, đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Tập tới đất nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới này kể từ năm 2016.

Thái tử Salman của Ả Rập Xê Út và lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. (Ảnh chụp màn hình CGTN)

Theo Hãng thông tấn Saudi Press Agency của Ả Rập Xê Út, ngày 7/12 Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ có chuyến thăm 3 ngày tới nước này. Trong chuyến thăm, ông Tập sẽ có các cuộc gặp thượng đỉnh song phương với Quốc vương Salman và Thái tử Mohammed bin Salman của Ả Rập Xê Út. Ông Tập cũng sẽ tham dự Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (Gulf Cooperation Council).

Reuters của Anh đưa tin, nhân chuyến thăm của ông Tập Cận Bình, Chính phủ Ả Rập Xê Út tuyên bố rằng việc tăng cường quan hệ thương mại song phương và các vấn đề an ninh khu vực sẽ là ưu tiên của Ả Rập Xê Út trong chuyến thăm của lãnh đạo Trung Quốc này, các cuộc đàm phán giữa hai bên sẽ liên quan đến hàng chục thỏa thuận và biên bản ghi nhớ.

Trung Quốc là nước tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới và là đối tác thương mại lớn của các nhà sản xuất dầu khí vùng Vịnh. Ả Rập Xê Út là nhà cung cấp dầu lớn nhất của Trung Quốc, dầu của nước này chiếm 18% tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc và xuất khẩu dầu sang Trung Quốc chiếm 25% tổng lượng dầu xuất khẩu của nước này. Trong 10 tháng đầu năm 2022, tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc từ Ả Rập Xê Út là 73,54 triệu tấn (1,77 triệu thùng mỗi ngày), trị giá 55,5 tỷ USD.

Công ty Saudi Aramco (do Chính phủ Ả Rập Xê Út kiểm soát) đã ký thỏa thuận cung cấp năng lượng hàng năm với 6 nhà máy lọc dầu của Trung Quốc là Sinopec, PetroChina, CNOOC, Sinochem, North Industries và nhà máy lọc dầu tư nhân Zhejiang Petroleum. Đầu năm nay, Saudi Aramco đã đưa ra quyết định đầu tư thành lập tổ hợp lọc và hóa dầu trị giá 10 tỷ USD ở Đông Bắc Trung Quốc: Công ty Hóa dầu Joaquin Aramco; các nhà đầu tư bao gồm Aramco và Tập đoàn Công nghiệp Hóa chất Joaquin (Tập đoàn Công nghiệp Quốc phòng Trung Quốc North Industries Subsidiary) và Tập đoàn công nghiệp Panjin Xincheng… cũng là những dự án đầu tư lớn nhất của Saudi Aramco tại Trung Quốc.

Ả Rập Xê Út là nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới và là nền kinh tế Ả Rập lớn nhất, mục tiêu nước này những năm gần đây là giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ và tạo việc làm mới bằng cách đầu tư vào các công nghệ mới trong tương lai, để đóng vai trò trụ cột của đa dạng hóa nền kinh tế đất nước và động lực chuyển đổi. Ngoài việc phát triển cảng biển nhờ tận dụng vị trí chiến lược giữa châu Á, châu Phi và châu Âu, Ả Rập Xê Út cũng đang cạnh tranh với UAE để trở thành trung tâm vận tải và hậu cần ở vùng Vịnh.

Các công ty Trung Quốc đang chú ý tiến độ của các dự án xây dựng quy mô lớn ở Ả Rập Xê Út, chẳng hạn như thành phố du lịch và thành phố thông minh trị giá 500 tỷ USD: “Thành phố Tương lai Mới” (NEOM). Ngoài ra khi Ả Rập Xê Út bắt đầu phát triển ngành công nghiệp ô tô và quốc phòng cũng sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn cho Trung Quốc như giao thương thương mại trong khai thác mỏ, sản xuất…

Ngoài năng lượng, các nước thành viên của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) cũng phù hợp với nhu cầu của Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường của Bắc Kinh, cung cấp cho Trung Quốc hàng hóa, cơ hội xây dựng và đầu tư trong các lĩnh vực như cơ sở hạ tầng, sản xuất và nền kinh tế kỹ thuật số. Fareed Mohamedi, giám đốc điều hành của SIA Energy International cho biết: “GCC hy vọng rằng đầu tư nước ngoài (FDI) sẽ không chỉ đáp ứng nhu cầu của các nước vùng Vịnh mà còn đưa các nước này tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu”.

‘Gã khổng lồ’ công nghệ Trung Quốc Huawei tham gia vào hầu hết các dự án xây dựng mạng 5G của các nước vùng Vịnh, bao gồm các cuộc đàm phán với Ả Rập Xê Út về vị trí của trung tâm dữ liệu mới, đây sẽ là trung tâm dữ liệu thứ hai ở vùng Vịnh sau trung tâm ở Abu Dhabi tại Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất. ‘Gã khổng lồ’ internet Trung Quốc Alibaba đã hợp tác với Tập đoàn STC để cung cấp dịch vụ đám mây cho Ả Rập Xê Út.

Theo thông tin, các quan chức chính phủ của các nước Ả Rập vùng Vịnh tin rằng cho dù Mỹ vẫn là đối tác chiến lược quan trọng của họ, nhưng việc tăng cường quan hệ đối tác với các nước khác như Trung Quốc và Nga cũng rất quan trọng trong việc xem xét các lợi ích kinh tế và lợi ích an ninh khu vực.

Hồi tháng 11, quan chức cấp cao Anwar Gargash của Chính phủ UAE cho biết: “Thương mại của chúng tôi ngày càng gắn bó chặt chẽ hơn với phương Đông, nhưng mối quan hệ đầu tư và an ninh chính của đất nước vẫn phụ thuộc vào phương Tây”.

Động lực chính để Bắc Kinh tăng cường hợp tác với các nước vùng Vịnh vẫn là sự phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, trong khi các nước Ả Rập vùng Vịnh vẫn chủ yếu dựa vào nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng để đa dạng hóa nền kinh tế.