SCMP dẫn các nguồn tin từ ngành dệt may và từ cựu quan chức thương mại Nhà Trắng cho biết các tập đoàn may mặc của Mỹ đang mong đợi Tổng thống Trump ra quyết định chặn nhập khẩu các sản phẩm dệt may do Trung Quốc sản xuất với lý do chúng là sản phẩm của lao động cưỡng bức ở Tân Cương.

Hình ảnh một công xưởng dệt may tại tỉnh Giang Tây, Trung Quốc. (Ảnh: Shutterstock)

Nếu lệnh này được Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) đưa ra – gọi là Lệnh ủy thác hay Lệnh hủy bỏ (Withhold Release Order – WRO), nó có khả năng ảnh hưởng đến hàng chục tỷ đô la hàng dệt may nhập khẩu của Hoa Kỳ có chứa bông, sợi hoặc vải được sản xuất tại Khu tự trị Tân Cương. 

WRO không phải là lệnh cấm nhập khẩu, nhưng hàng hóa bị áp dụng WRO sẽ được tái xuất hoặc tiêu hủy nếu CBP xác định chúng được sản xuất từ lao động cưỡng bức.

Việc cấm sử dụng bất kỳ sản phẩm bông nào từ Tân Cương trong hàng may mặc nhập khẩu vào Mỹ sẽ đánh dấu thêm một động thái leo thang của Mỹ để phản đối lao động cưỡng bức và các hành vi vi phạm nhân quyền khác ở Trung Quốc. Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã đưa gần 50 công ty Trung Quốc vào ‘Danh sách thực thể’ và cấm các công ty Hoa Kỳ kinh doanh với những công ty này mà không có giấy phép đặc biệt.

Quan hệ Mỹ – Trung đã xấu đi đáng kể trong năm qua với hàng loạt vấn đề, bao gồm việc Bắc Kinh xử lý giai đoạn đầu của đợt bùng phát dịch virus corona ở Vũ Hán, đến việc đàn áp người bất đồng ý kiến ở Hồng Kông và việc cưỡng bức lao động người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương.

Trong báo cáo thường niên gần đây nhất về nạn buôn người, Bộ Ngoại giao Mỹ đã cáo buộc chính phủ Trung Quốc tham gia vào “lao động cưỡng bức trên diện rộng” thông qua việc giam giữ tùy tiện hơn một triệu người Duy Ngô Nhĩ, người Kazakhstan, người Kyrgyzstan và những người Hồi giáo khác tại khu tự trị Tân Cương.

Tờ Politico đã báo cáo vào tháng trước rằng chính quyền TT Trump đang cân nhắc xem có nên chính thức gán cho việc đàn áp tàn bạo của Trung Quốc đối với người Duy Ngô Nhĩ là “tội ác diệt chủng” hay không.

Khoảng 85% bông của Trung Quốc được trồng ở Tân Cương, theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Còn theo ước tính của liên minh các công đoàn và nhóm hoạt động, ước tính khoảng 1/5 tổng số quần áo cotton được bán trên thế giới có chứa bông hoặc sợi Tân Cương.

Mỹ đã nhập khẩu hàng dệt may từ Trung Quốc trị giá từ 40 đến 50 tỷ USD vào năm ngoái. Bông, sợi và vải từ Tân Cương cũng được chuyển qua các nước khác như Việt Nam, Indonesia, Campuchia, Bangladesh và Sri Lanka để may quần áo.

Các nhóm hoạt động cáo buộc rằng gần như toàn bộ ngành công nghiệp may mặc – bao gồm các thương hiệu như Adidas, H&M, Lacoste, Nike, Ralph Lauren và Zara – có liên quan đến việc sử dụng nguyên liệu từ lao động cưỡng bức trong khu vực. 

Đầu năm nay, một nhóm các nhà lập pháp lưỡng đảng ở cả Hạ viện và Thượng viện đã đưa ra luật yêu cầu các tập đoàn phải chứng minh bằng “bằng chứng rõ ràng và thuyết phục” rằng bất kỳ sản phẩm nào có nguồn gốc từ Tân Cương đều không được làm bằng lao động cưỡng bức trước khi chúng được phép nhập khẩu vào Hoa Kỳ.

Mặc dù cả hai viện đều không bỏ phiếu về biện pháp này, nhưng điều này cũng gây áp lực buộc TT Donald Trump phải hành động.

Ngoài ra, Liên đoàn Lao động và Đại hội các Tổ chức Công nghiệp Hoa Kỳ (AFL-CIO) và một số nhóm bảo vệ quyền lợi người Duy Ngô Nhĩ và chống chế độ nô lệ vào cuối tháng 8 đã chính thức yêu cầu CBP ban hành lệnh huỷ bỏ đối với bông và hàng hóa có chứa bông từ Tân Cương.

AFL-CIO và các nhóm khác cho biết hành động này là cần thiết để buộc Trung Quốc lựa chọn “giữa việc tiếp tục đàn áp người Duy Ngô Nhĩ hoặc đối mặt với việc mất hàng tỷ đô la trong các hợp đồng kinh doanh và đầu tư từ các công ty Hoa Kỳ và những công ty khác.”

Tuy vậy, việc lập chính sách liên quan đến hàng chục tỷ đô la nhập khẩu sẽ buộc CBP phải cân nhắc kỹ càng.

Tom Cliff, giáo sư về Nghiên cứu Trung Quốc tại Đại học Quốc gia Úc nhận định rằng Trung Quốc có thể trả đũa lệnh cấm khi nước này là nhà nhập khẩu bông lớn của Mỹ.

Dữ liệu thương mại từ Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ cho thấy xuất khẩu liên quan đến bông sang Trung Quốc tăng 62% trong bảy tháng đầu năm và 206% chỉ trong tháng Bảy.

David Birnbaum, một nhà tư vấn trong ngành may mặc châu Á, cho biết: “Tôi nghĩ đôi khi mọi người quên rằng Trung Quốc là nhà nhập khẩu bông lớn nhất thế giới. Nếu Mỹ đưa ra lệnh cấm hoàn toàn [đối với các sản phẩm dệt may của Trung Quốc], Trung Quốc chắc chắn sẽ trả đũa ngay lập tức và có thể ngừng mua bông của Mỹ, đó sẽ là một kết quả khủng khiếp.”

Xuân Lan (theo SCMP)

Xem thêm: