Công trình kênh Bắc sông Chu – Nam sông Mã (Thanh Hóa) có tổng vốn đầu tư 4.300 tỷ đồng, mới sử dụng nhưng đã xuống cấp. Đáng chú ý, giới chức địa phương thống kê có 13 người (bao gồm cả người lớn và trẻ em) tử vong tại tuyến kênh này.

Kênh Bắc sông Chu – Nam sông Mã bị đứt gãy. (Ảnh: baothanhhoa.vn)

Tuyến kênh 4.300 tỷ đồng Bắc sông Chu – Nam sông Mã đoạn qua thôn Minh Lãi (xã Phùng Minh, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa) bất ngờ bị đứt gãy dài khoảng 50m, tụt sâu khoảng 1,5-2m vào hôm 27/12/2020.

Với hơn 20.000 m3 đất bị xói trôi, hơn 40 tấm bê tông lát mái, đáy và khoảng 400 m3 đá xây gia cố bờ kênh bị xói lở, xô lệch, sự cố vỡ kênh khiến hơn 30 gia đình với khoảng 4 ha ao cá, hoa màu ở xã Phùng Minh bị cuốn trôi, vùi lấp.

Ngoài ra, hình ảnh tại hiện trường cho thấy lớp bê-tông láng cống máng khá mỏng, khiến dư luận cho rằng sự cố này có liên quan đến chất lượng công trình bị rút ruột.

Tuy nhiên, hôm 29/12, trả lời báo chí trong nước, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Việt Nam Nguyễn Hoàng Hiệp khẳng định: “Nó không liên quan. Bởi vì sự cố sập này là ở dưới đáy kênh. Tôi đã rà soát lại tất cả, kể cả bản vẽ, thiết kế thi công, quá trình thi công thì đúng theo thiết kế.”

Thế nhưng, tới hôm 3/1/2021, truyền thông nhà nước lại lan truyền nhiều hình ảnh cho thấy dọc tuyến kênh Bắc sông Chu – Nam sông Mã ở phía hạ lưu (cách vị trí bị vỡ khoảng 1km), khi nước rút đã lộ rất nhiều điểm nứt, hư hỏng, xói lở tại bờ kênh, đáy kênh.

Có đoạn nứt toác, chạy dài cả chục mét. Thậm chí, nhiều khu vực có thể dễ dàng dùng tay cạy là bê-tông đã vỡ vụn.

Nhiều vết nứt còn được trám bên ngoài một lớp xi măng mỏng như để che bớt. Có những điểm nứt có thể đưa cả bàn tay vào được bên trong. Nhiều điểm kênh bị xói lở lòi cả sắt, đá hộc.

Một tấm bê-tông có thể dùng tay dễ dàng cạy được. (Ảnh: nld.com.vn)

Đáng chú ý, truyền thông địa phương còn cho biết con kênh này được coi là “kênh tử thần”, vì từ khi đi vào hoạt động tới nay đã khiến 13 người chết đuối (bao gồm người già và trẻ em); trong đó, huyện Thường Xuân 4 người, huyện Ngọc Lặc 9 người.

Lý do, kênh được thiết kế cao vát hình phễu, 2 bờ kênh trơn trượt, các bậc lên xuống rất ít và được làm cách xa nhau, dòng nước trong kênh liên tục chảy xiết. Ngoài nguy hiểm dưới dòng kênh, hai bên bờ kênh lại không có rào chắn bảo vệ, chủ yếu được lắp cọc tiêu cảnh báo.

Ngoài ra, việc thi công kênh thủy lợi Bắc sông Chu – Nam sông Mã đã khiến 349 gia đình tại xã Nguyệt Ấn (huyện Ngọc Lặc) bị hỏng nhà cửa, tài sản. Hiện tượng lún nứt lan rộng và kéo dài trên phạm vi 2,8 km, rộng 350 m. Dự án còn làm mất nước ngầm diện rộng ở xã Nguyệt Ấn; nhiều diện tích đất nông nghiệp ở địa phương bị sạt lở. Ven triền kênh còn xuất hiện nhiều hố sụt lún rất lớn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn…

Kênh Bắc sông Chu – Nam sông Mã lấy nước từ hồ Cửa Đạt (huyện Thường Xuân, Thanh Hóa), có tổng chiều dài toàn tuyến là hơn 370 km, tổng vốn đầu tư hơn 4.300 tỷ đồng, do Ban quản lý thủy lợi 3 (Bộ Nông nghiệp Việt Nam) làm chủ đầu tư.

Công trình bắt đầu xây dựng vào năm 2014 và đưa vào vận hành năm 2016, phục vụ nước tưới cho hơn 31.000 ha đất nông nghiệp cũng như cung cấp nước sạch cho hàng vạn gia đình vùng hạ lưu.

Hoàng Minh (t/h)