Có thể ở trong nguy khốn mà giữ tròn tiết tháo, dùng đại thiện đại nhẫn mà đối mặt với sự bức bách, uy hiếp, giữ được tấm lòng rộng mở, giữ được khí phách chính trực như cây tùng cây bách, cảnh giới ấy nếu không phải bậc quân tử thánh hiền thì sẽ không thể đạt tới được.

Khí phách của bậc quân tử khi gặp nguy khốn
(Tranh minh họa qua Kknews.cc)

Quan Vũ kết nghĩa huynh đệ với Lưu Bị, nhưng lại bị hãm trong Tào doanh, được nhận ân sâu của Tào Tháo, nhưng vẫn thủy chung một lòng với Lưu Bị. Quan Vũ được Tào Tháo đãi ba ngày một yến tiệc nhỏ, năm ngày một yến tiệc lớn, được ban tặng áo bào, ngựa quý, vàng bạc, mỹ nữ, nhưng tâm của Quan Vũ không vì tài sắc mà rung động. Ngược lại, ông vẫn kiên trì: “Nếu biết Hoàng thúc ở đâu, dẫu có đạp lên nước hay lửa, ắt phải tìm cho bằng được”.

Với võ công của Quan Vũ và thực lực của Tào Tháo lúc bấy giờ, không khó tưởng tượng nếu dưới trướng Tào Tháo, Quan Vũ quá dễ dàng có được vinh hoa phú quý. Tuy nhiên Quan Vũ lại lựa chọn trở về đồng cam cộng khổ với Lưu Bị và Tào Tháo tôn trọng quyết định đó.

Văn Thiên Tường là nhà thơ nổi tiếng vào những năm cuối Nam Tống. Thời ấy, quân Nguyên Mông tới xâm lược, tình hình triều đại Nam Tống bất ổn định.

Văn Thiên Tường là một vị quan văn, vì phản đối Mông Nguyên xâm lược, bảo vệ đất nước nên ông đã dũng cảm ra chiến trường. Ông nói với mọi người rằng: “Cứu nước như cứu cha mẹ. Cha mẹ có bệnh, cho dù là bệnh khó chữa trị thì con cái vẫn phải toàn lực cứu chữa!” Năm 1278, Văn Thiên Tường bị bắt làm tù binh.

Trên đường bị áp giải đến Yên Kinh (Bắc Kinh ngày nay), Văn Thiên Tường đã viết: “Nhân sinh tự cổ thùy vô tử? Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh.” (Tạm dịch: Xưa nay hỏi có ai không chết? Hãy để lòng son chiếu sử xanh). Câu thơ này đã trở thành một áng thơ ca bất hủ nghìn đời. Nguyên thế tổ Hốt Tất Liệt đã dùng quan to lộc hậu để dụ Văn Thiên Tường chiêu hàng nhưng ông thà chết không chịu khuất phục.

Nhạc Phi nhà quân sự lỗi lạc thời Nam Tống, là danh tướng trí dũng song toàn, võ công siêu quần, có năng lực cầm quân đánh bại cả trăm vạn quân Kim. Tuy vậy khi bị hãm hại, ông không giết chết gian tặc Tần Cối, cũng không trốn thoát giữ thân, mà lựa chọn chết oan dưới đình Phong Ba. Tất cả là vì một chữ “Nghĩa”.

Uy đức vĩ đại và khí phách phi phàm của bậc quân tử xưa nay không bị phai nhòa theo thời gian. Bậc quân tử được kính ngưỡng không chỉ bởi việc thiện mà họ làm, cách họ giữ vững chính tín, mà còn bởi cách hành xử của họ khi đối mặt với nghịch cảnh. Chỉ những người không phải “phàm phu tục tử” mới có thể lấy ơn báo oán, lấy từ bi cảm hóa cái ác, dùng thiện để hóa giải mọi ân oán. Trong lịch sử các bậc giác giả, thánh nhân như Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, Chúa Jesus đều là những người làm được điều này.

Khi Chúa Jesus đến thế gian cứu rỗi con người, Ngài đã triển hiện nhiều Thần tích cho nhân loại. Là con của Thiên Chúa, không khó để Ngài thoát khỏi bị đóng đinh trên giá thập tự. Nhưng để thế tội cho các đệ tử, Ngài sẵn sàng chịu đựng thụ hình, gỡ sạch ân oán. Ngài không hề oán trách những kẻ làm hại Ngài, ngay cả môn đồ phản bội Judas. Ngài lấy đức báo oán, lấy thiện tâm để cảm hóa người đời, chứ không phải lấy ác chế ác. Đây chính là khí phách phi phàm của bậc giác giả, không chỉ vĩnh viễn được người đời tôn kính, mà còn bất diệt, trường tồn với thời gian.

An Hòa biên tập

Xem thêm: Khí tiết người quân tử: Thà làm ngọc nát, không làm ngói lành

Mời xem video: